الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
26
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
« من هرگز او را با شما نخواهم فرستاد ، مگر اينكه يك وثيقه الهى و چيزى كه مايه اطمينان و اعتماد ما باشد در اختيار من بگذاريد كه او را به من بازگردانيد مگر اينكه بر اثر مرگ و يا عوامل ديگر قدرت از شما سلب شود » ( * ( قالَ لَنْ أُرْسِلَه مَعَكُمْ حَتَّى تُؤْتُونِ مَوْثِقاً مِنَ اللَّه لَتَأْتُنَّنِي بِه إِلَّا أَنْ يُحاطَ بِكُمْ ) * ) منظور از « * ( مَوْثِقاً مِنَ اللَّه ) * » ( وثيقه الهى ) همان عهد و پيمان و سوگندى بوده كه با نام خداوند همراه است . جمله « * ( إِلَّا أَنْ يُحاطَ بِكُمْ ) * » در اصل به اين معنى است كه « مگر اينكه حوادث به شما احاطه كند » يعنى مغلوب حوادث شويد ، اين جمله ممكن است كنايه از مرگ و مير و يا حوادث ديگرى باشد كه انسان را به زانو درمىآورد ، و قدرت را از او سلب مىكند ( 1 ) . ذكر اين استثناء ، نشانه اى از درايت بارز يعقوب پيامبر است كه با آن همه علاقه اى كه به فرزندش بنيامين داشت ، به فرزندان ديگر تكليف ما لا يطاق نكرد و گفت من فرزندم را از شما مىخواهم مگر اينكه حوادثى پيش آيد كه از قدرت بيرون باشد كه در اين صورت گناهى متوجه شما نيست . بديهى است اگر بعضى از آنها گرفتار حادثه اى مىشدند و قدرت از آنها سلب مىگرديد ، بقيه موظف بودند امانت پدر را به سوى او بازگردانند ، و لذا يعقوب مىگويد مگر اينكه همه شماها مغلوب حوادث شويد . به هر حال برادران يوسف پيشنهاد پدر را پذيرفتند ، « و هنگامى كه عهد و پيمان خود را در اختيار پدر گذاشتند يعقوب گفت : خداوند شاهد و ناظر و حافظ
--> ( 1 ) اين تعبير در مواردى از قرآن مجيد تنها به معنى هلاكت و نابودى آمده است ، مانند : * ( وَظَنُّوا أَنَّهُمْ أُحِيطَ بِهِمْ ) * ( يونس - 22 ) * ( وَأُحِيطَ بِثَمَرِه ) * ( كهف - 42 ) ولى روشن است كه در آيه مورد بحث منظور خصوص هلاكت نيست ، بلكه عذرى است كه قدرت را از انسان سلب مىكند .